TYTUŁ PROJEKTU: „I znów prolog? Posttraumatyczny dramat i teatr w Europie Środkowej, Wschodniej i Południowo-Wschodniej w świetle transformacji systemowej (1989/1991-2020)”

PARTNER: Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego oraz Laboratorium Transkulturowych Studiów nad Teatrem i Dramatem Postkomunistycznej Europy

OPIS PROJEKTU: Ideą projektu „I znów prolog?” jest próba transkulturowego przyjrzenia się teatrowi i dramatowi Europy Środkowej, Wschodniej i Południowo-Wschodniej przez pryzmat wspólnego doświadczenia transformacji systemowej, symbolicznie przypieczętowanej w 1991 roku przez rozpad Związku Radzieckiego, którego 30. rocznica przypada na grudzień 2021 roku.

Centralnym wyzwaniem projektu jest próba znalezienia odpowiedzi na pytanie: jak dzieła dramatyczne i teatralne przez trzydziestolecie transformacji systemowej służyły pokonaniu negatywności doświadczenia (oraz rodzonej nim intensywności), prowadząc ku optyce postraumatycznego wzrostu. Innymi słowy, zasadniczym dążeniem autorów projektu jest krytyczny ogląd takich dzieł dramaturgicznych i teatralnych, w których tkwi potencjał performatywnego oddziaływania na odbiorcę w zakresie transgresywnej refleksji nad kulturową spuścizną postkomunistyczną, refleksji, otwierającej przed społeczeństwami postkomunistycznej Europy i ich obywatelami możliwość wkroczenia na ścieżkę uświadomionej detotalitaryzacji, tj. detotalitaryzacji nie tyle politycznej, ile epistemiczno-etycznej, zarządzającej procesami myślowymi. W świetle powyższego dramat i teatr posttraumatyczny autorzy projektu postrzegają jako ten rodzaj sztuki, który z jednej strony wyrasta z traumy transformacyjnej, ale z drugiej – to dramat i teatr „po traumie”, z nową jakością ideową, artystyczną, w swych gestach inspirujący do transgresyjnego kulturowo-artystycznego aktywizmu.

Projektowi, przewidzianemu na lata 2021-2022, towarzyszyć będą cykliczne działania kulturalne oraz naukowe debaty z udziałem zagranicznych i krajowych ekspertów, animatorów kultury oraz twórców z kręgu dramatu i teatru byłego bloku wschodniego. Przedsięwzięcie przewiduje również publikację wielotomowej antologii, na którą składać się będą przekłady tekstów dramatycznych wraz z ich krytycznym opracowaniem.

„I znów prolog?” jest wynikiem partnerskiej współpracy Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie oraz zespołu tłumaczy i naukowców z Uniwersytetów: Warszawskiego, Jagiellońskiego, Śląskiego, Łódzkiego, im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, KUL w Lublinie, zrzeszonych w sieć badawczą „Laboratorium Transkulturowych Studiów nad Teatrem i Dramatem Postkomunistycznej Europy”, zainicjowaną i koordynowaną przez kierownik Centrum Transkulturowych Studiów Posttotalitarnych Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Wrocławskiego, dr hab. Agnieszkę Matusiak, prof. UWr.